Kısa özet: Transfer gününe yaklaşan hemen her çift aynı soruyu sorar: “Bir embriyo mu koyalım, iki mi?” İki embriyonun şansı iki katına çıkardığı düşünülür; gerçek böyle değildir. Bu yazı tek bir soruya cevap veriyor: Tüp bebekte kaç embriyo transfer edilmeli ve bu karar neye göre verilir?

İki embriyo şansı iki katına çıkarmaz

Bir embriyonun tutunma olasılığı, yanına ikinci bir embriyo eklendiğinde artmaz. İki embriyo transfer edildiğinde o transferde gebelik şansı bir miktar yükselir, ama ikiz gebelik olasılığı çok daha hızlı artar. Kaliteli iki blastokist (5. gün embriyosu) transfer edilen genç kadınlarda ikiz oranı üçte bire yaklaşabilir.

Asıl mesele şu: iyi embriyoları tek tek transfer ettiğinizde, yani birinciyi taze veya dondurulmuş olarak koyup gebelik olmazsa ikinciyi bir sonraki ay kullandığınızda, toplamda ulaşılan canlı doğum oranı ikisini birden koymaya çok yakındır. Aradaki fark, ikiz riskini almaya değecek büyüklükte değildir. Kliniğimizde bu kararı nasıl verdiğimizi ve tedavinin tüm basamaklarını İstanbul’daki tüp bebek tedavimizi anlattığımız sayfada bulabilirsiniz.

İkiz gebelik neden “bir taşla iki kuş” değil?

Hastalarımın bir kısmı ikizi açıkça ister; “tek seferde iki çocuk, bir daha tedavi yok” diye düşünür. Anlaşılır bir istek. Ancak ikiz gebelik, tekil gebeliğe göre belirgin biçimde daha risklidir:

• İkizlerin yarıdan fazlası 37. haftadan önce doğar; erken doğum, yenidoğan yoğun bakım ihtiyacının başlıca nedenidir.
• Düşük doğum ağırlığı ikizlerde çok daha sıktır.
• Annede gebelik zehirlenmesi (preeklampsi), gebelik şekeri, kanama ve sezaryen olasılığı artar.
• Düşük ve gebelik kaybı riski tekil gebeliğe göre yüksektir.

Bu yüzden dünyadaki üreme tıbbı dernekleri de, Türkiye’deki mevzuat da aynı yöne işaret eder: hedef, sağlıklı tek bir bebektir.

Türkiye’de kural ne diyor?

Türkiye’de transfer edilecek embriyo sayısı hekimin ya da çiftin serbest tercihine bırakılmamıştır; Sağlık Bakanlığı yönetmeliğiyle sınırlıdır:

• 35 yaş altında ilk iki denemede tek embriyo transfer edilir; üçüncü denemeden itibaren en fazla iki embriyo koyulabilir.
• 35 yaş ve üzerinde ilk denemeden itibaren en fazla iki embriyo transfer edilebilir.
• Hiçbir durumda ikiden fazla embriyo transfer edilmez.

Bu kuralların arkasındaki mantığı ve Türkiye’deki tüp bebek düzenlemelerinin tamamını Türkiye’de tüp bebek güvenli mi yazısında ayrıntılı anlatmıştım. Kısaca: sınır, şansı kısmak için değil, çoğul gebeliğin önlenebilir zararını engellemek için var.

Karar neye göre verilir?

1. Kadının yaşı

Yaş ilerledikçe kromozom yapısı normal embriyo oranı düşer. 35 yaş altında iyi kalite bir blastokistin tutunma şansı yüksektir; tek embriyo yeterlidir. 38 yaş üzerinde tek bir embriyonun normal olma olasılığı azaldığı için kural iki embriyoya izin verir. Ama bu “her zaman iki koyulur” anlamına gelmez.

2. Embriyonun gelişim günü ve kalitesi

5. gün embriyosu (blastokist), 3. gün embriyosuna göre kendini daha çok kanıtlamıştır; tutunma olasılığı daha yüksektir. İyi kalite bir blastokist varsa tek transfer, iki adet orta kalite 3. gün embriyosuna göre daha akılcı olabilir.

3. Genetik test yapıldı mı?

Embriyoya genetik test (PGT) yapılmış ve kromozom yapısı normal bulunmuşsa, yaş ne olursa olsun tek embriyo transferi önerilir. Normal bir embriyonun tutunma şansı zaten yüksek olduğu için ikincisini eklemek fayda yerine ikiz riski getirir. Bu testin kimler için anlamlı olduğunu PGT/NGS yazısında anlatmıştım.

4. Önceki denemeler

Kaliteli embriyolarla birkaç kez tutunma olmadıysa, iki embriyo transferi bir seçenek olarak öne çıkar. Ama bundan önce rahim içi, tüplerdeki sıvı, pıhtılaşma ve tiroid gibi düzeltilebilir nedenlerin gözden geçirilmesi gerekir; embriyo sayısını artırmak altta yatan sorunu çözmez.

5. Anne adayının sağlığı ve rahmi

Rahimde ameliyat geçmişi, rahim içi perde, tansiyon ya da şeker hastalığı gibi durumlarda ikiz gebelik anneyi daha çok zorlar. Bu hastalarda tek embriyo transferi yalnızca öneri değil, güvenlik gereğidir.

Peki dondurulan embriyolar boşa mı gidiyor?

Hayır. Tek embriyo transferi yaklaşımı, iyi embriyoların dondurulup sırayla kullanılmasına dayanır. Bugünkü dondurma tekniğiyle (vitrifikasyon) embriyoların çözülme sonrası sağ kalımı çok yüksektir; dondurulmuş transferlerin gebelik oranı taze transferden geri kalmaz. Yani ilk transfer tutmazsa, yeniden yumurta toplamadan bir sonraki ay ikinci embriyoyu kullanabilirsiniz.

Rakamlar ne diyor?

Merkezimizde tüm yaş gruplarında transfer başına gebelik oranı %63, devam eden gebelik oranı %47 düzeyindedir. Bu rakamlar çoğu hastada tek embriyo transferi yapılarak elde edilmiştir. Bunlar ortalamadır; kişisel şansınız yaşınıza, embriyo kalitenize ve öykünüze göre değişir. Hiçbir embriyo sayısı gebeliği garanti etmez.

Transfer günü nasıl karar veriyoruz?

• Yaşınızı, yumurta rezervinizi ve önceki denemelerinizi gözden geçiririz.
• Embriyologla birlikte embriyoların gün ve kalite derecesine bakarız.
• Genetik test yapıldıysa sonucunu değerlendiririz.
• Türkiye’deki kural çerçevesinde size açık olan seçenekleri ve her birinin ikiz riskini açıkça söyleriz.
• Kararı birlikte veririz; embriyo sayısını “içimizden geldiği gibi” değil, gerekçesiyle belirleriz.

Randevu ve iletişim

Kaç embriyo transfer edilmesi gerektiği her çift için ayrı bir sorudur. Kendi durumunuzu, embriyolarınızı ve size en uygun planı konuşmak için İstanbul Biruni Üniversite Hastanesi’ndeki kliniğimizden randevu alabilirsiniz. Şehir dışından ya da yurt dışından geliyorsanız planlamayı baştan birlikte yaparız.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayene ile tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz. Mevzuat zaman içinde güncellenebilir; tedavi kararları hekiminizle birlikte verilmelidir.