Sperm Sayısı Düşükse Ne Olur? Erkek Kısırlığında Tüp Bebek ve Mikroenjeksiyon (ICSI)

Kısaca: Gebelik gecikmesinin yaklaşık yarısında erkeğe ait bir etken rol oynar. Sperm sayısının, hareketinin ya da şeklinin bozuk olması gebelik şansını azaltabilir; ancak günümüzde mikroenjeksiyon (ICSI) sayesinde çok az sperm bulunan durumlarda bile gebelik mümkün olabiliyor. Bu yazıda sperm testinin ne anlattığını, hangi durumda tüp bebeğin öne çıktığını ve ICSI’nin nasıl yapıldığını sade bir dille anlatıyorum.

Sperm testi (spermiyogram) neyi gösterir?

Değerlendirmenin ilk adımı sperm analizidir. Bu testte başlıca şunlara bakılır:

  • Sayı (yoğunluk): Mililitredeki sperm sayısı.
  • Hareket: İleri doğru hareket eden spermlerin oranı.
  • Şekil (morfoloji): Normal yapıdaki spermlerin oranı.
  • Hacim ve diğer değerler: Meni miktarı, enfeksiyon belirtileri gibi.

Sperm değerleri günden güne değişebildiği için tek bir sonuç kesin yargı için yeterli olmayabilir; değerler düşükse test genellikle birkaç hafta sonra tekrarlanır.

Sperm değerlerini düşüren nedenler

  • Testiste damar genişlemesi (varikosel)
  • Hormon bozuklukları
  • Geçirilmiş enfeksiyonlar, kabakulak, inmemiş testis öyküsü
  • Genetik nedenler
  • Sigara, aşırı alkol, aşırı kilo, yüksek ısıya uzun süre maruz kalma, bazı ilaçlar

Bazı nedenler tedavi edilebilir; bu yüzden erkeğin de bir üroloji/androloji değerlendirmesinden geçmesi önemlidir.

Hangi durumda tüp bebek önerilir?

Hafif sperm sorunlarında aşılama denenebilir. Ancak sperm sayısı veya hareketi belirgin düşükse, normal şekilli sperm oranı çok azsa ya da daha önceki tedaviler sonuç vermediyse tüp bebek ve mikroenjeksiyon daha yüksek bir şans sunar. Kadın tarafındaki faktörler (yaş, yumurta rezervi, tüpler) de karara dahil edilir.

Mikroenjeksiyon (ICSI) nedir?

Klasik tüp bebekte yumurta ve spermler aynı kaba konur ve spermin yumurtayı kendiliğinden döllemesi beklenir. ICSI’de ise embriyolog, mikroskop altında seçtiği tek bir spermi ince bir iğneyle doğrudan yumurtanın içine yerleştirir. Böylece sperm sayısı veya hareketi yetersiz olsa bile döllenme sağlanabilir. Sonraki aşamalar –embriyonun laboratuvarda gelişmesi ve transfer– diğer tüp bebek uygulamalarıyla aynıdır. Genel süreç için tüp bebek tedavisi hakkındaki ayrıntılı bilgilere göz atabilirsiniz.

Menide hiç sperm yoksa (azospermi)

Menide sperm görülmemesi her zaman testiste sperm üretilmediği anlamına gelmez. Bazı erkeklerde testisten küçük bir işlemle (TESE/mikro-TESE) sperm elde edilebilir ve bu spermlerle ICSI yapılabilir. Bu yöntemin uygunluğu hormon değerleri ve genetik testlerle birlikte değerlendirilir.

Genetik test gerekir mi?

Çok ağır sperm sorunlarında erkeğe kromozom analizi gibi genetik testler önerilebilir. Bazı durumlarda embriyolara da genetik inceleme yapılması gündeme gelebilir; bu konuyu tüp bebekte genetik test (PGT) yazımızda anlattık.

Erkeklerin yapabilecekleri

  • Sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak
  • Sağlıklı kiloya ulaşmak ve düzenli hareket etmek
  • Testisleri uzun süre yüksek ısıdan (sauna, sıcak küvet, kucakta dizüstü bilgisayar) korumak
  • Kullanılan ilaçları ve takviyeleri hekimle paylaşmak

Sperm üretimi yaklaşık üç ay sürdüğü için yaşam tarzı değişikliklerinin etkisi birkaç ay içinde görülür.

Özetle

  • Kısırlığın önemli bir kısmında erkek faktörü vardır; değerlendirme çiftin ikisini birlikte kapsamalıdır.
  • Belirgin sperm sorunlarında ICSI ile tüp bebek etkili bir seçenektir.
  • Menide sperm olmasa bile bazı erkeklerde testisten sperm elde edilebilir.

Bu konu hakkında daha fazla bilgi

Bu konuyla ilgili daha fazla bilgi almak isterseniz sayfadaki WhatsApp veya telefon butonunu kullanabilirsiniz. Her durum kişiye özeldir; kendi durumunuzu hekiminizle konuşmanız en doğrusudur.

Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz.

Yorum ekle