Kısa özet: Her kadının döngüsü kendine özgüdür; ama adet kanamalarının ne zaman “normal bir dalgalanma”, ne zaman “araştırılması gereken bir uyarı” olduğunu bilmek önemlidir. Bu yazıda adet düzensizliğinin başlıca nedenlerini, hangi durumlarda doktora başvurmanız gerektiğini ve tanı ile tedavi sürecini sade bir dille anlatıyorum.

Normal bir adet döngüsü nasıldır?

Sağlıklı bir döngü genellikle 21 ila 35 gün arasında sürer ve kanama 2–7 gün devam eder. Döngü uzunluğunuzun aydan aya birkaç gün oynaması olağandır. “Düzensizlik” dediğimiz durum; döngülerin belirgin biçimde kısalması ya da uzaması, kanama miktarının çok artması veya azalması, ya da adetlerin tamamen kesilmesidir.

Adet düzensizliğinin başlıca nedenleri

• Hormonal dengesizlikler: En sık nedenlerden biri polikistik over sendromudur (PCOS). Yumurtlamanın düzensizleşmesi döngüyü bozar.
• Tiroit bezi sorunları: Tiroidin az ya da fazla çalışması adet düzenini doğrudan etkiler.
• Stres, ani kilo değişimi ve yoğun egzersiz: Enerji dengesi bozulduğunda vücut üreme hormonlarını bir süre “erteleyebilir”.
• Yaş dönemleri: Ergenlik sonrası ilk yıllar ve menopoza yaklaşılan perimenopoz döneminde düzensizlik beklenen bir durumdur.
• Yapısal nedenler: Rahim içi polipler, miyomlar veya yumurtalık kistleri kanama düzenini değiştirebilir.
• İlaçlar ve doğum kontrol yöntemleri: Bazı ilaçlar ve hormonal yöntemler döngüyü etkileyebilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar beklemeden değerlendirilmesi gereken uyarı işaretleridir:

• Döngünüz sürekli 21 günden kısa veya 35 günden uzunsa,
• Kanamanız 7 günden fazla sürüyor ya da pedi saatte bir değiştirecek kadar yoğunsa,
• Adetler arasında lekelenme veya cinsel ilişki sonrası kanama oluyorsa,
• Gebelik dışında 3 ay veya daha uzun süredir adet görmüyorsanız,
• Şiddetli kasık ağrısı, halsizlik ya da çarpıntı eşlik ediyorsa.

Ayrıca çocuk sahibi olmayı planlıyor ve düzensiz adet görüyorsanız, bu durum yumurtlama sorununa işaret edebileceği için erken değerlendirme önemlidir.

Tanı için hangi incelemeler yapılır?

Değerlendirme genellikle ayrıntılı bir öykü ve muayeneyle başlar. Gerektiğinde şu incelemeler eklenir: pelvik ultrason ile rahim ve yumurtalıkların görüntülenmesi, hormon testleri (tiroit hormonları, prolaktin ve yumurtalık rezervini gösteren AMH gibi) ve bazen rahim içini değerlendiren ileri tetkikler. Amaç, düzensizliğin ardındaki gerçek nedeni bulmaktır.

Tedavi nasıl planlanır?

Tedavi, altta yatan nedene göre kişiye özel planlanır. Kimi zaman yaşam tarzı düzenlemeleri (kilo, beslenme, stres yönetimi) tek başına döngüyü toparlar. Hormonal nedenlerde ilaç tedavileri, yapısal sorunlarda ise gerektiğinde kapalı (laparoskopik veya histeroskopik) girişimler gündeme gelebilir. Çocuk isteği olan hastalarda tedavi; yumurtlamanın düzenlenmesi ve gebelik hedefi göz önünde tutularak şekillendirilir.

Özetle

Ara sıra yaşanan küçük kaymalar çoğu zaman zararsızdır; ancak kalıcı düzensizlikler vücudunuzun bir şeyi işaret ediyor olabilir. Erken değerlendirme hem olası bir sorunu zamanında yakalamayı hem de çocuk isteğiniz varsa doğru yol haritasını çizmeyi sağlar.

Adet düzensizliğiniz sizi endişelendiriyorsa değerlendirme için bize ulaşabilir, sunduğumuz tedavi seçeneklerini inceleyebilir veya tüp bebek sürecine dair yazımızı okuyabilirsiniz. Prof. Dr. Murat Arslan ve ekibi Biruni Üniversite Hastanesi’nde yanınızda.